امروزه
در کشور مصر ، شاهد حضور جامعه بزرگ قاریان و تلاوت کنندگان قرآن کریم ،
مراکز و سازمان های آموزشی و تبلیغی مخصوص به حفظ و تلاوت قرآن روشها و خط
مشی های مستحکم در زمینه تلاوت قرآن و علوم وابسته به آن ها هستیم . مصر ،
تبدیل به ام القرای قاریان و تالیان قرآن کریم شده است . اصول و مبانی
تلاوت قرآن و انشاد دینی ، از این سرزمین به دیگر بلاد اسلامی منتشر می
شود . فعالیت های مربوط به تلاوت قرآن ، منسجم و منظم شده است و به عنوان
یکی از فعالیت های دینی جدایی ناپذیر از سایر جنبه های دینی در کشور مصر ،
تلقی می شود .

امروزه قاریان بسیار زیادی در سراسر مصر
و به ویژه در شهر قاهره ، با تلاوت قرآن در مساجد ، محافل و مجالس گوناگون
، حرفه تلاوت قرآن را با امانت داری قابل تقدیری دنبال می کنند . اکنون می
توان گفت که نسل ششم قاریان مصری و تعدادی از قاریان باقی مانده از نسل
پنجم یا پیش تر از آن ، حافظ میراث ارزشمند تلاوت منغومه هستند ، و این
امانت بزرگ را برای انتقال به نسل های آینده ، حفظ می کنند . هم اکنون
بیشتر مساجد در این کشور ، یک قاری اختصاصی دارند که با توجه به جایگاه
مساجد ، در جات متفاوتی از قاریان نیز در آن ها منصوب می شوند . به عنوان
مثال قاریان مساجد امام حسین (ع) ، سیده زینب (س) و امام شافعی در قاهره
یا مسجد مرسی ابوالعباس در اسکندریه و مسجد سید احمدالبدوی در طنطا ،
لزوما از بین قاریان طراز اول مصر گزینش می شوند و ملاک های متعددی نیز
برای این انتخاب لحاظ می گردد . رادیو و تلوزیون مصر نیز با برگزاری
امتحانات عملی گوناگون توسط لجنه الاختبار ، به گزینش قاریان و منشدان مورد نیاز می پردازند و سپس اجازه تلاوت یا انشاد دینی را برای ایشان صادر می کند .
طی سالیان اخیر ، ارگان های متعددی در
کشور مصر ، مسوول انجام فعالیت های قرآنی بوده اند و به طور تخصصی ، در
زمینه پرورش حافظان و تالیان قرآن کریم ، شناسایی اصوات جدید ، گسترش و
اشاعه فرهنگ تلاوت قرآن و امور مربوط به آن ، فعالیت کرده اند که از مهم
ترین این ارگان ها می توان به این سازمان ها اشاره داشت :
1) وزارت اوقاف و امور اسلامی (وزاره الأوقاف و الشّؤون الاسلامیه)
2) دانشگاه الازهر (جمعه الأزهر)
3) مجلس اعلای امور اسلامی ( الجلس الأعلی للشّؤون الأسلامیه )
4) رادیو قرآن کریم ( إذاعه القرآن الکریم)
رادیو قرآن مصر ، علاوه بر پخش تلاوت های
ضبط شده از نسل های مختلف قاریان مصری ، بر نامه های زنده متعددی ، از
جمله «شعائر صلاه الفجر» ، «شعائر صلاه الجمعه» ، «اُمسیات الدّینیه» و
پخش زنده تلاوت قرآن ، خطابه ها و انشاد دینی در محافل گوناگون مذهبی را
بر عهده دارد .
مجالس ترحیم نیز یکی دیگر از مکان های
تلاوت قاریان است . مساجد نیز در اوقات پیش یا پس از نماز ، میعادگاه مردم
جهت شنیدن تلاوت قاریان مساجد به شمار می رود . در کنار برنامه ها و
فعالیت های ذکر شده ، تلوزیون مصر نیز در زمینه پخش تلاوت قرآن نقش دارد .
این سازمان همیشه به پخش زنده تلاوت قاریان و انشاد منشدان در مناسبت هایی
همچون ماه مبارک رمضان ، برگزاری مراسم نماز جمعه و مناسبتهای دینی مختلف
، اهتمام می ورزد ؛ ولی با وجود فعالیت های گسترده در این زمینه ، اغلب
مورد انتقادهای گوناگونی در زمینه چگونگی نشر فرهنگ تلاوت قرار می گیرد .
این انتقادها که بیشتر واقعیت های ملموس
را نشان می دهند ؛ از سوی صاحب نظران حرفهتلاوت ، دست اندرکاران برنامه
های قرآنی و اقشار مردم ، به ویژه شنوندگان متخصص و دوستدار قرّا (سمّیعه)
مطرح می شود . انتقادهای مذکور مجموعه در هفت بعد مطرح می شود :
1) تلوزیون در دوره کنونی ، به پخش تلاوت
برخی از قاریان و انشاد بعضی منشدان اهتمام می ورزد که فاصله زیادی با
معیارهای فنی و تخصصی قاریان پنج نسل گذشته داردن و ظاهرا تلوزیون مصر ،
تفاوتی بین اصوات طلایی قاریان دهه های پیش و اصوات بی احساس برخی از
قاریان کنونی قائل نمی شود .
2) تلوزیون مصر در پخش تلاوت قاریان باقی
مانده از نسل پنجم و یا نوابغ نسل ششم نیز راه بی عدالتی را در پیش گرفته
و از سویی همواره به پخش تلاوت شماری از قاریان اهتمام داشته و در همان
حال بسیاری از قاریان مشهور دیگر را رها کرده است . طبق یک پژوهش آماری
مشخص شده است که در طول سال های 2002 تا 2006 میلادی ، دکتر احمد احمد
نعینع نزدیک به چهل مرتبه در تلوزیون مصر تلاوت داشته که در همین مدت ،
شیخ متولی عبدالعال فقط سه تلاوت در این تلوزیون انجام داده است .
3) تلوزیون مصر اهتمامی در زمینه معرفی
صداهای جدید و نوابغ نسل ششم از خود نشان نمی دهد . به عنوان مثال تلاوت
یک قاری جدید به نام «عبداللطیف الشرقاوی» هرگز از تلوزون دولتی مصر پخش
نشده و در همین حال تلاوت های اندکی از وی توسط دیگر تلوزیون ها پخش شده
است . تلاوت این قاری به تعبیر برخی از دوست داران تلاوت مصریه ، مستمع را
در یک زمان به یاد تلاوت چندین قاری از نسل های گذشته قاریان می اندازد .
4) با وجود اینکه تلوزیون مصر ،تلاوت های
بسیار زیادی از قاریان بزرگ همچون محمد عکاشه ، احمد سلیمان السعدنی ،
کامل یوسف البهتیمی ، عبدالفتاح الشعشاعی ، محمد صدیق منشاوی ، مصطفی
اسماعیل و .. در اختیار دارد ؛ اما هرگز فیلم های مربوط به تلاوت قاریان
مذکور را به نمایش نمی گذارد و علاوه بر احتکار این فیلم ها ، تعدادی از
آن ها را نیز از بین برده ، و برنامه های دیگری بر روی آن ها ضبط کرده است
. هم چنین توجهی به درخواست های مکرر مرئم برای نمایش این گونه فیلم ها
نداشته و این میراث ارزشمند را در آرشیو خود به گرد فراموشی سپرده است .
5) تلوزیون پخش زنده تلاوت ها و انشاد
دینی را محدود به ماه مبارک رمضان کرده است ؛ در حالی که لازم است این کار
در تمامی ایام سال انجام شود .
6) مساحت تخصصی و مجال فعالیت برای منشدان و مبتهلان در تلوزیون بسیار اندک است .
7) تلوزیون ، فاقد یک هیأت متخصص برای حفاظت و استخراج گنجینه قرآنی مدفون در آرشیو خود است .